Engelli bireylerin hakları konusunda derleme

06 Aralık 2019, Cuma

Bu yazımızda sizler için Engelli bireylerin hakları konusunda bir derleme yaptık. Aslına bakarsanız bu konuda hatırı sayılır bir bilinçlenme olduğu gibi daha hala hakları konusunda bilgi sahibi olmayan epey bir kitle olduğunu da söylemek  gerekiyor.


Öncelikle Anayasamızdaki engelliler ile ilgili bazı maddeler ile başlayalım.


Anayasanın 10 Maddesine ilave edilen (2010 yılı referandumunda ) cümlede pozitif ayrımcılık gereği ''engelliler hakkında alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı olamayacağı'' ifadesi yer alır.
• Anayasanın 42. maddesi 8. fıkrası; “Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır”.


• Anayasanın 49. maddesi; “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir.”


• Anayasanın 50. maddesi 2. fıkrası;'' Bedenî veya ruhî yetersizliği olanların çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar''.


• Anayasa 70. madde; “Her Türk kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir” .
• Anayasa 70.Madde 2. fıkra; “Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.”


Yine 5378 Sayılı Engelliler Yasası Madde 15;'' Hiçbir gerekçeyle engellilerin eğitim alması engellenemez. Engelli çocuklara, gençlere ve yetişkinlere, özel durumları ve farklılıkları dikkate alınarak, bütünleştirilmiş ortamlarda ve engelli olmayanlarla eşit eğitim imkânı sağlanır der. Şimdi Engelli bireyler ve ailelerini ilgilendiren kamusal ve sosyal haklar ile ilgili bazı detaylar verelim.

KAMUSAL HAKLARDA İNDİRİM

• Su İndirimi: Her belediye su indirimini en az %30 oranında uygulamak zorundadır.
• TTNET ve Fiber İnternet: Yaş sınırı olmaksızın %25 indirimlidir.
• Şehir İçi Ulaşım: Belediye otobüsleri, Metro seferleri, TCDD ve Deniz Yollarının şehir içi seferleri ücretsizdir.
• TCDD ve Deniz Yolları: Devlet Demiryollarına ve Deniz Yollarına ait şehir dışı seferleri ücretsizdir.
• Şehirler Arası Otobüslerde İndirim: %30 indirim mevcuttur. Refakatçi indirimi yoktur.
• THY İndirimi: %25 indirim mevcuttur.

ARAÇ ALIMLARINDA ÖTV VE MTV MUAFİYETİ

% 90 ve üzeri engelli yakını olanlar ÖTV (Özel Tüketim Vergisi)ve MTV (Motorlu Taşıtlar Vergisi) muafiyetli sıfır araç alma hakları vardır.
Engelliler İçin Araç Park Yerleri: ÖTV indirimi ile alınmış olması şartı ile engelli araç park yerlerine araç park edebilirler.
İstihdam
Elli ve üzeri çalışanı bulunan özel sektör iş yerlerinde en az %3,kamuda %4 engelli personel çalıştırılması zorunludur.
%40 ve üzeri tüm engelli çalışanlar gelir vergisi indiriminden yararlanır. Bunun için engelli raporu, çalışma belgeleri ile ilgili vergi dairesine bir dilekçe ile başvurulmalıdır.

SOSYAL YARDIM HAKLARI

On Sekiz Yaş Üstü Engellilik Maaşı
2022 Sayılı Yasaya göre; 18 yaşını dolduran %40 ve üzeri engelli olanlara, gerekli şartları taşıması halinde hane geliri kişi başına asgari ücretin üçte birinden az olanlara maaş bağlanır. Sahip olunan ev, arsa ve aracın(ÖTV indirimli alınan araç dahil) belirlenen raiç bedeli, kira geliri aylık gelire dahil edilir. Hane gideri gelirden fazla ise fazla olan miktar aylık gelire dahil edilir.
Not: Evde bakım maaşı hane geliri ölçümüne dahil edilir.

On Sekiz Yaş Altı Engelli Yakını Maaşı

2022 Sayılı Yasaya göre;18 yaşını tamamlamamış engelli olan yakınlarının bakımını üstlenenlerden, gerekli şartları taşıması halinde, geliri hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık tutarın asgari ücretin üçte birinden daha az olanlara aylık bağlanır.18 yaşını tamamlamamış engelli aylıklarında, engeli yakını da genel sağlık sigortası kapsamındadır. Engelli yakını maaşı alan kişinin engelli yakını ile aynı hanede oturması şartı vardır. Engelli yakını maaşı bağlanması için anne/babanın sigortalı olmaması gerekmektedir.

Evde Bakım Maaşı

Engelli bireyin ‘ağır engelli’’ ibareli raporu olması şartı ile yasaya göre uygun şartları taşıyan, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir asgari ücretin üçte ikisinden az olan engelli yakınlarına'' evde bakım ücreti'' ödenir.
Evde bakım ücreti alan kişinin engelli bireye kesintisiz 8 saat fiili bakım vermesi şarttır.

TIBBİ MALZEME ALIMINDA HAKLAR

Hasta Alt Bezi: 2 yaşını dolduran engelli çocuklar için 2 yıllık olmak üzere, tek doktor imzalı raporla aylık 120 adet bez ödeneği alınmaktadır.
Tekerlekli Sandalye (Manuel ve Akülü Tekerlekli Sandalye): Beş yılda bir kez olmak üzere ilgili birimlerce verilen malzeme raporu ile reçete edilmesi şartı ile Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenen miktarda ödeme yapılarak temin edilir.
Ortez, Protez, İşitme Cihazı, Sonda Alımı: İlgili birimlerce raporlanan ve reçetesi yazılan malzemeler Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenen miktarda ödeme yapılarak temin edilir.

ENGELLİ ÇOCUKLARIN ÖZEL EĞİTİM HAKKI

Alınan engellilik raporuyla özel eğitim alması gerektiği belirtilen engelli çocuk için (engel oranı en az %20 olması şartı ile) Rehberlik Araştırma Merkezlerinin değerlendirmesi sonucu
Özel Eğitim imkanlarından yararlanır. Özel eğitime devamlılığın sağlanması ve zorluk yaşanmaması için kurumlar engelli çocuklara ücretsiz taşıma olanağı sağlamalıdır.
Daha bir çok hakları olan engelli vatandaşlarımız ve yakınları bu konuda sosyal hizmetler müdürlüklerinden ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin rehberlik birimlerinden detaylı bilgi alabilirler.
Sevgi varsa engel yoktur…